Zasiłek opiekuńczy na dziecko w trakcie urlopu wypoczynkowego – czy urlop zostaje przerwany?
Planowany od miesięcy urlop wypoczynkowy wreszcie się rozpoczął. Zamiast odpoczynku, wyjazdu i czasu z rodziną pojawia się jednak wysoka gorączka u dziecka. Lekarz wystawia e-ZLA z tytułu konieczności sprawowania opieki nad chorym dzieckiem.
Czy zwolnienie lekarskie na chore dziecko przerywa urlop wypoczynkowy? Czy niewykorzystane dni urlopu można odzyskać? Czy za okres opieki przysługuje zasiłek opiekuńczy?
Odpowiedź może być zaskakująca: samo e-ZLA wystawione z powodu konieczności sprawowania opieki nad chorym dzieckiem nie przerywa rozpoczętego urlopu wypoczynkowego.
Choroba dziecka i konieczność sprawowania nad nim opieki nie zostały wymienione w art. 166 Kodeksu pracy wśród przyczyn powodujących obligatoryjne przerwanie rozpoczętego urlopu.
Oznacza to, że jeżeli pracownik już rozpoczął urlop wypoczynkowy, a następnie dziecko zachoruje i lekarz wystawi mu e-ZLA z tytułu opieki nad dzieckiem, urlop co do zasady nadal trwa.
Kiedy urlop wypoczynkowy ulega przerwaniu?
Zasady dotyczące niewykorzystanej części urlopu wypoczynkowego określa art. 166 Kodeksu pracy.
Przepis wskazuje sytuacje, w których niewykorzystana część urlopu musi zostać udzielona pracownikowi w późniejszym terminie. Chodzi o:
- czasową niezdolność pracownika do pracy wskutek choroby,
- odosobnienie w związku z chorobą zakaźną,
- odbywanie określonych ćwiczeń wojskowych lub pełnienie określonych form służby wojskowej,
- urlop macierzyński.
W takich przypadkach pracownik nie traci niewykorzystanych dni urlopu, powinny one zostać udzielone w późniejszym terminie.
A co, jeśli dziecko zachoruje jeszcze przed rozpoczęciem urlopu?
Inaczej wygląda sytuacja, gdy dziecko zachoruje zanim urlop wypoczynkowy faktycznie się rozpocznie.
Art. 165 Kodeksu pracy stanowi, że jeżeli pracownik nie może rozpocząć urlopu w ustalonym terminie z przyczyn usprawiedliwiających jego nieobecność w pracy, pracodawca jest obowiązany przesunąć urlop na termin późniejszy. Przepis wymienia m.in. chorobę pracownika, odosobnienie w związku z chorobą zakaźną, określone przypadki służby wojskowej oraz urlop macierzyński.
W praktyce istotne jest jednak to, że katalog przyczyn usprawiedliwiających niezdolność do rozpoczęcia urlopu nie ogranicza się wyłącznie do tych czterech przypadków. PIP wskazuje, że jeżeli pracownik z powodu usprawiedliwionej nieobecności nie może rozpocząć urlopu w ustalonym terminie, urlop powinien zostać przesunięty. Wśród takich sytuacji może znaleźć się również konieczność sprawowania opieki nad chorym dzieckiem.
Czy za okres opieki podczas urlopu przysługuje zasiłek opiekuńczy?
Zasiłek opiekuńczy jest świadczeniem związanym ze zwolnieniem od wykonywania pracy w celu sprawowania osobistej opieki m.in. nad chorym dzieckiem. ZUS wskazuje, że prawo do tego świadczenia przysługuje, gdy ubezpieczony jest zwolniony od wykonywania pracy z powodu konieczności sprawowania takiej opieki i spełnia pozostałe ustawowe warunki.
W przypadku rozpoczętego urlopu wypoczynkowego sytuacja jest jednak inna.
Pracownik już korzysta ze zwolnienia od pracy w związku z urlopem wypoczynkowym, a za okres urlopu zachowuje prawo do wynagrodzenia urlopowego.
Dlatego wystawienie e-ZLA z tytułu opieki nad dzieckiem nie powoduje automatycznej zamiany urlopu wypoczynkowego na okres pobierania zasiłku opiekuńczego.
W konsekwencji za okres, w którym pracownik pozostaje na urlopie wypoczynkowym, nie przysługuje mu zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad chorym dzieckiem.
Czy pracodawca może zgodzić się na zmianę terminu urlopu?
To właśnie w tym miejscu pojawia się najwięcej nieporozumień.
Pracownik nie może samodzielnie zdecydować, że od dnia wystawienia e-ZLA urlop wypoczynkowy przestaje obowiązywać.
Samo przedstawienie e-ZLA na opiekę nad dzieckiem nie nakłada na pracodawcę obowiązku przerwania rozpoczętego urlopu i udzielenia niewykorzystanej części w innym terminie. Nie jest to bowiem przesłanka wymieniona w art. 166 Kodeksu pracy.
Czy można przesunąć termin urlopu na wniosek pracownika?
Tak, ale należy odróżnić przerwanie urlopu od przesunięcia jego terminu.
Art. 164 § 1 Kodeksu pracy przewiduje możliwość przesunięcia terminu urlopu na wniosek pracownika, jeżeli jest on umotywowany ważnymi przyczynami.
Dlatego jeżeli sytuacja rodzinna powoduje, że pracownik chce zmienić ustalony termin urlopu, powinien niezwłocznie skontaktować się z pracodawcą i złożyć odpowiedni wniosek.
Warto jednak pamiętać, że nie jest to tożsame z ustawowym przerwaniem urlopu na podstawie art. 166 Kodeksu pracy.
W praktyce pracownik nie powinien samodzielnie przestawiać swojej nieobecności z urlopu wypoczynkowego na opiekę nad dzieckiem. Zmiana sposobu rozliczenia nieobecności wymaga odpowiedniego uzgodnienia i podstawy prawnej.
Co powinien zrobić pracownik, gdy dziecko zachoruje podczas urlopu?
Najbezpieczniejsze rozwiązanie to:
- skontaktować się z pracodawcą lub działem HR,
- poinformować o chorobie dziecka i wystawieniu e-ZLA,
- nie zakładać, że samo e-ZLA automatycznie przerwie urlop,
- jeżeli pracownik chce zmienić termin urlopu – złożyć wniosek o jego przesunięcie i wskazać przyczynę,
- uzgodnić z pracodawcą dalszy sposób rozliczenia urlopu.
Choroba dziecka w czasie urlopu wypoczynkowego nie wywołuje takich samych skutków prawnych jak choroba samego pracownika-nie przerywa urlopu automatycznie i nie daje prawa do zasiłku opiekuńczego. Kluczowy jest tu jednak moment wystąpienia choroby, jeśli dziecko zachoruje przed rozpoczęciem urlopu, pracodawca musi przesunąć wypoczynek na inny termin, a pracownikowi przysługuje zasiłek z ZUS. Jeśli zaś do zachorowania dojdzie w trakcie trwania urlopu, jego przerwanie i odzyskanie dni wypoczynkowych zależy wyłącznie od dobrej woli i zgody pracodawcy.
